تحقیق و پژوهش نقش بسیار مهمی را در پیشرفت جوامع بشری، توسعه علم و فناوری و کشف راه حل های جدید ایفا می کنند. به طور معمول محققان از دو نوع روش تحقیق مهم و اساسی استفاده می کنند که عبارت است از تحقیق بنیادی و تحقیق کاربردی. در این مقاله به شرح کامل تفاوت تحقیق بنیادی و کاربردی پرداخته ایم و توضیح داده ایم که چرا درک این تفاوت ها مهم است.
هر یک از این دو روش دارای مزایای مخصوص خود هستند و با هدف خاصی به کار گرفته می شوند. همچنین دارای یک سری تفاوت ها و شباهت ها نیز می باشند. هدف از به کارگیری هر یک از این دو روش در واقع تولید دانش جدید است تا انسان ها بتوانند با به کارگیری این دانش نوین کنونی به رفع نیازها و آسان شدن زندگیشان بپردازند. در ادامه مقاله با ما همراه باشید تا به طور کامل با روش تحقیق بنیادی و کاربردی و تفاوت آن ها آشنا شوید.
فهرست مطالب
- چرا درک تفاوت تحقیق بنیادی و کاربردی مهم است؟
- تحقیق بنیادی چیست؟
- تحقیق کاربردی چیست؟
- تفاوت روش تحقیق بنیادی و کاربردی از نظر ساختار
- تفاوت مزایای روش تحقیق بنیادی و کاربردی
- تفاوت تحقیق بنیادی و کاربردی از نظر کاربرد در مشاغل مختلف
- چند مثال برای بیان تفاوت تحقیق بنیادی و کاربردی
- جمع بندی
- منابع
- سوالات متداول در رابطه با تفاوت روش تحقیق بنیادی و کاربردی
چرا درک تفاوت تحقیق بنیادی و کاربردی مهم است؟
زمانی که محققان و یا دانشجویان تصمیم می گیرند درباره یک مسئله خاص، تحقیقاتی را انجام دهند، مهم است که بدانند از چه روش تحقیقی استفاده کنند. لذا درک تفاوت روش های مختلف تحقیق بخصوص هنگامی که قصد انجام تحقیق دانشجویی را داشته باشید، بسیار مهم است. از جمله روش هایی که در مسائل گوناگون بسیار پرکاربرد هستند، روش تحقیق بنیادی و کاربردی می باشند و محققان می توانند با به کارگیری صحیح هر یک از این دو روش، مناسب ترین اطلاعات را به دست بیاورند و به مخاطب خود منتقل کنند.
محققانی که از نتایج عملی بهرهمند میشوند، باید از روش تحقیق کاربردی استفاده کنند، زیرا این روش برای بررسی محصولات و سیستمها مناسبتر است. همچنین، آنها ممکن است بخواهند یافتههای خود را بهطور قابل فهم برای سهامداران دولتی و صاحبان مشاغل ارائه دهند.
در مقابل، اگر محققان به تولید ایدهها و نظریههای جدید و کشف علم جدید بپردازند، باید از روش تحقیق بنیادی استفاده کنند. درک تفاوت تحقیق بنیادی و کاربردی اهمیت دارد زیرا به تخصیص منابع مالی و تحقیقاتی کمک میکند. سازمانهای دولتی و خصوصی اولویتها و اهداف مختلفی دارند و این درک میتواند به هماهنگی اهداف و تخصیص منابع مالی کمک کند.
تحقیق بنیادی چیست؟
منظور از واژه تحقیق در واقع تلاش جهت کشف یک راهکار جدید است. انسان همواره در طول قرون مختلف به دنبال آن بوده است که یک حقیقت جدید را کشف کند و اطلاعات لازم را در اختیار دیگر انسان ها قرار دهد تا بدین شکل بتواند به حل شدن مشکلات جوامع بشری کمک کند. تحقیقات به شکل های مختلفی انجام می شوند اما هدف مشترکی دارند و آن هم جستجوی علومی جدید و پیشرفته است.
یکی از اشکال تحقیق، تحقیق بنیادی است. تحقیق بنیادی با اسامی مختلفی اعم از تحقیق خالص و یا تحقیق پایه نیز شناخته شده است و با انجام این نوع تحقیق اسرار طبیعت و جامعه مورد شناسایی قرار می گیرند. در یک زبان ساده تر اینگونه می توان گفت که زمانی که محقق با سوالات مختلفی نظیر چرا؟ چگونگی پدید آمدن وقایع؟ روبرو می شود، از روش تحقیق بنیادی جهت پاسخدهی به این قبیل سوالات استفاده می کند.
به طور کلی تحقیق بنیادی به عنوان یک روش پایه جهت انجام تحقیقات پیشرفته می باشد. با انجام تحقیق بنیادی نمی توان یک مشکل را به طور کامل حل نمود بلکه از این روش بیشتر جهت حمایت از یک ادعا، اثبات شواهد و مدارک و یا انتقاد از یک نظریه استفاده می شود. همچنین محققان سعی می کنند با به کارگیری روش تحقیق بنیادی به حواشی، مسائل و مشکلات توجه کنند و در واقع رفتارهای مختلف یک پدیده را مورد بررسی قرار دهند. به همین دلیل نیاز است تحقیقات بنیادی به طور کامل انجام شوند و از ضروریات تحقیقات آینده به حساب می آیند.
انواع تحقیق بنیادی
محققان زمانی که با یک پدیده مواجه می شوند، دچار سردرگمی بسیاری می شوند. بی شک سوالات مختلفی را در ذهن خود پرورش می دهند، چرا که آن مسئله برایشان گنگ است و در پی شفاف سازی و حل آن مسئله هستند. جهت تحقق این قبیل اهداف روش تحقیق بنیادی به عنوان بهترین گزینه می باشد. به طور کلی تحقیقات بنیادی به دو دسته تقسیم می شوند که عبارتند از:
- تحقیق بنیادی تجربی: روش جمع آوری اطلاعات در هر نوع تحقیق کاملاً متفاوت است. به گونه ای که در روش تحقیق بنیادی تجربی اطلاعات پایه را از طریق روش هایی نظیر مشاهده، مصاحبات حضوری و آزمایش های مختلف جمع آوری می کنند و با استفاده از معیارهای گوناگون مورد تجزیه و تحلیل قرار می دهند. هر محقق با توجه به آنچه که در ذهن خود پژوهش می دهد، سعی می کند نهایت استفاده را از داده های دریافتی ببرد.
- تحقیق بنیادی نظری: این روش از تحقیق بنیادی به گونه ای است که ابتدا داده ها و اطلاعات از طریق روش های کتابخانه ای به دست می آیند. سپس با استفاده از استدلال و تفکرات ذهنی مورد بررسی قرار می گیرند تا نتایج لازم به دست آید.
تحقیق کاربردی چیست؟
روش تحقیق کاربردی یکی دیگر از روش های تحقیق رایج در جوامع بشری می باشد که کاملاً برعکس روش تحقیق بنیادی عمل می کند. در این روش تمرکز محقق بر روی پاسخ دهی به سوالات ذهنی او نمی باشد، بلکه هدف یافتن راهکارهای جدید جهت حل مشکلات موجود در جامعه می باشد. بدین شکل زندگی برای انسان راحت تر می شود و روز به روز تمایل بشر برای انجام تحقیقات گسترده بیشتر می شود.
کشورهای مختلفی مانند ژاپن که همواره به دنبال رونمایی از فناوری های جدید هستند و در این زمینه بسیار پیشتاز عمل کرده اند، از روش تحقیق کاربردی به صورت گسترده استفاده می کنند و در واقع با در نظر گرفتن یک کاربرد خاص صورت می گیرد. انسان ها همواره به دنبال اختراعات و اکتشافات جدیدی هستند تا بتوانند از نیروی انسانی کمتری جهت انجام کارهای مختلف استفاده کنند. به عنوان مثال در کارخانجات و یا سازمان های مختلف از دستگاه هایی استفاده می شود که کارها را سریعتر انجام می دهند و کمتر نیازمند صرف تلاش و وقت بسیار هستند.
جهت دستیابی به این قبیل اختراعات، روش تحقیق کاربردی به عنوان بهترین گزینه می باشد. این روش عمدتاً متمرکزتر و دقیق تر از روش های تحقیق دیگر است و شامل انجام آزمایشات متعدد، تجزیه و تحلیل نظریه های گوناگون و یا فناوری های مختلف در محیط پیرامون می باشد. معمولاً محققان جهت پیاده سازی تحقیق کاربردی، از روش های مختلفی نظیر تهیه و تنظیم پرسشنامه چه به صورت حضوری چه به صورت مجازی، برگزار نظرسنجی های مختلف، انجام مطالعات بسیار زیاد در حوزه های گوناگون، مطالعه منابع علمی مختلف و … استفاده می کنند. به همین دلیل نتایجی که از روش تحقیق کاربردی حاصل می شوند، بسیار قابل اعتماد هستند..
انواع تحقیق کاربردی
معمولا از روش تحقیق کاربردی جهت پیاده سازی علوم مختلف در زندگی انسان استفاده می شود. مهم ترین هدف این روش، بهبود زندگی و کمرنگ شدن مشکلات است. یکی از ابزارهای مهمی که در روش تحقیق کاربردی مورد استفاده قرار می گیرد، آزمایشات مختلفی است که توسط محققان صورت می گیرد. بدین شکل به گردآوری داده ها و اطلاعات در حوزه های علمی مختلف پرداخته می شود. تحقیقات کاربردی معمولاً به سه دسته تقسیم می شوند که عبارتند از:
- اقدام پژوهی: تحقیقات کاربردی در زمینه های مختلفی به کار گرفته می شوند و منظور از اقدام پژوهی در واقع ارائه راهکارهای عملی جهت حل مسائل و مشکلات می باشد. در واقع هدف از این روش جستجوی تمامی جوانب یک زمینه خاص است.
- تحقیق و توسعه: این روش از تحقیق کاربردی با هدف تولید جدیدترین فناوری های نوین روز است تا بدین شکل مشکلات متعدد روزمره انسان ها رفع گردد. معمولا صاحبان مشاغل و کسب و کارهای مختلف با به کارگیری روش تحقیق و توسعه در پی آن هستند که بتوانند از متدهای روز دنیا مطلع شوند و محصولاتی مشابه محصولات کشورهای جهان اول تولید کنند.
- تحقیق و ارزیابی: این روش از تحقیق کاربردی در واقع جنبه انتقادی دارد. در یک توضیح ساده اینگونه می توان گفت که هرگاه که یک مسئله سادهای رخ دهد، محققان با استفاده از تحقیق و ارزیابی، تمامی جوانب را مورد تجزیه و تحلیل قرار می دهند تا بتوانند ایرادات و نقصها را دریابند. در نتیجه با قرار دادن اطلاعات کامل در اختیار کارشناسان تمامی مسائل حل و فصل می گردد.
تفاوت روش تحقیق بنیادی و کاربردی از نظر ساختار
تحقیق بنیادی و کاربردی هر دو با هدف افزایش علم و دانش در زمینه های مختلف به کار گرفته می شوند. نکته مهمی که وجود دارد این است که هیچگاه نمیتوان از هر دو روش تحقیق به صورت همزمان استفاده کرد. در نتیجه نوع تحقیق باید با توجه به هدف تحقیق انتخاب شود. به عنوان مثال در زمان شروع مرحله آماده سازی یک مقاله، روش تحقیق بنیادی مناسب تر است اما در زمان یافتن راهکارهای مختلف جهت حل یک مسئله خاص، توصیه می شود روش تحقیق کاربردی به کار گرفته شود. هر روش تحقیق دارای ماهیت خاص و جداگانه ای می باشد و نیاز است در یک زمینه خاص مورد استفاده قرار گیرد. روش تحقیق بنیادی و کاربردی علاوه بر یک سری شباهت ها، دارای تفاوت هایی نیز می باشند که در ادامه به طور کامل و دقیق معرفی می کنیم.
برای انجام تحقیق بنیادی و یا کاربردی به کمک نیاز دارید؟
نتیجه تحقیق
- تحقیق بنیادی عمدتاً به علت کنجکاوی محقق در مورد یک مسئله خاص به کار گرفته می شود و مهم ترین هدف از انجام این نوع تحقیق، عموماً کسب علم و دانش بیشتر در مورد مسائل مختلف می باشد.
- تحقیقات کاربردی به گونه ای هستند که تنها بر روی پیدا کردن راه حل جهت حل مسائل و مشکلات مختلف تمرکز دارند. محققان زمانی که با یک مسئله خاصی برخورد می کنند و به دنبال گره گشایی هستند، از روش تحقیق کاربردی استفاده می کنند.
پدید آمدن نظریه های مختلف
- تحقیق بنیادی اصولاً مبتنی بر ایده های موضوعی است. هرگاه محققان از روش تحقیق بنیادی استفاده می کنند، به دنبال اضافه کردن دانش جدید به موضوع تحقیق هستند و در ذهن خود با انواع چالش ها مواجه می شوند.
- تحقیق کاربردی در مقابل تحقیق بنیادی قرار دارد، چرا که از ایده های عملی استفاده می کند و هدف از بکارگیری تحقیق کاربردی، حل مسائل و مشکلات مختلف است.
محدوده تحقیق
- دامنه تحقیقات بنیادی بسیار وسیع است، چرا که برای کشف دانش جدید در مورد موضوعات مختلف از انواع داده ها و اطلاعات استفاده می کند. در واقع به نوعی رویکرد برون مرزی دارد و تنها محدود به یک دامنه خاص نمی باشد. محققان از روش تحقیق بنیادی به این جهت استفاده می کنند که درک نظریه های ذهنی خود را برای مخاطبان راحت تر کنند.
- دامنه تحقیقات کاربردی بسیار محدودتر از تحقیقات بنیادی است. در این نوع تحقیقات تنها جهت حل یک مسئله خاص راهکار ارائه می شود و به صورت گسترده انجام نمی گیرد.
رویکرد تحقیق
- تحقیقات بنیادی با هدف پاسخ دهی به سوالات ذهنی و پر کردن خلاهای فکری به کار گرفته می شوند.
- تحقیقات کاربردی جهت تولید اطلاعات جدید و ارائه راهکارهای مختلف به کار گرفته می شوند.
تفاوت مزایای روش تحقیق بنیادی و کاربردی
محققان همیشه به دنبال روشی هستند که به اختراعات و اکتشافات جدید دست یابند. آنها اطلاعات را در اختیار مجریان طرح قرار میدهند و منابع مالی را به پیادهسازی اختراعات اختصاص میدهند. بشر همواره مدیون تحقیقات و تفحص هایی است که در طول تاریخ انجام شدهاند. به کارگیری روش های تحقیقاتی مختلف با هدف استفاده از مزایای حاصل از هر یک از روش ها انجام می گیرد. تحقیق بنیادی و کاربردی نیز دارای یک سری مزایا می باشند.
روش تحقیق بنیادی: افزایش علم و دانش در زمینه های مختلف از طریق به کارگیری روش تحقیق بنیادی انجام می شود که برخی از متداول ترین مزایای این روش عبارت است از:
- امکان درک فرآیندهای زندگی
- ایجاد بستر مناسبی برای تحقیقات کاربردی
- آماده سازی جوامع مختلف بشری با مسائل ناشناخته
روش تحقیق کاربردی: هدف از به کارگیری روش تحقیق کاربردی کشف راهکارهای جدید است. در واقع این گونه می توان گفت که روش تحقیق کاربردی به عنوان یک آنالیزور برای حل مشکلات عمل می کند. برخی از مزایای این روش تحقیق عبارت است از:
- جستجوی راهکارهای جدید
- فراهم نمودن مسیری هموار جهت ایجاد اهداف جدید
- امکان صرفه جویی در مصرف منابع جهت حل مسائل و مشکلات
- ارائه نمودن داده ها و اطلاعات موثق همراه با بررسی شواهد تجربی
تفاوت تحقیق بنیادی و کاربردی از نظر کاربرد در مشاغل مختلف
در این بخش از مقاله قصد داریم مشاغلی را دستهبندی کنیم که هر یک بهطور جداگانه از تحقیق بنیادی یا کاربردی استفاده میکنند؛ اما گاهی نیز برخی مشاغل از هر دو روش بهره میبرند.
مشاغلی که از تحقیق بنیادی استفاده می کنند
- زمین شناس: در این شغل معمولا ساختار فیزیکی زمین و تمامی فرآیندهای مختلفی که بر روی آن رخ می دهند را مورد بررسی قرار می دهند.
- بیوشیمیست: در این شغل معمولاً کلیه فرایندهای شیمیایی موجودات زنده و هرگونه مسئله مرتبط با آن را مورد بررسی قرار می دهند.
- باستان شناس: محققانی که در حوزه باستان شناسی فعالیت دارند، معمولاً با استفاده از تحقیق پایه به تجزیه و تحلیل کلیه آثار باستانی جهت درک تاریخ بشر و گذشتگان می پردازند.
- روانشناس شناختی: روانشناسان در این شاخه از علم روانشناسی معمولاً به بررسی کلیه فرایندهای ذهنی انسان می پردازند.
- عصب شناس: پزشکان در این حرفه به بررسی سیستم عصبی انسان از جمله مغز انسان می پردازند
- متخصص ژنتیک: تنوع ژنتیکی، خصوصیات وراثتی موجودات، ژن های مشترک از جمله مسائلی هستند که در این حرفه مورد بررسی قرار می گیرند.
- ستاره شناس: کلیه خصوصیات اجرام آسمانی و وقایع مختلفی که مرتبط با ستاره ها هستند، مطالعه می شوند.
- فیزیکدان نظری: معمولا افراد در این حرفه به درک کلیه قوانین حاکم بر پدیده های فیزیکی جهان هست، مشغول می باشند.
مشاغلی که از تحقیق کاربردی استفاده می کنند
- مهندس کشاورزی: مهندسین زراعت و کشاورزی به بررسی راه های تقویت سیستم های کشاورزی جهت بازدهی هرچه بیشتر می پردازند.
- مهندس نرم افزار: مهندسین نرم افزار با استفاده از روش تحقیق کاربردی به طراحی برنامه های جدید تکنولوژی بر اساس نیاز کاربران می پردازند.
- مهندس مکانیک: در این حرفه معمولاً دستگاه های جدیدی طراحی و تولید می شوند که اکثراً جهت حل مشکلات مکانیکی خودروها به کار می روند.
- مشاورین محیط زیست: کلیه مشاوران در این حرفه به ارائه راهکارهای نوین جهت حل مشکلات زیست محیطی می پردازند و از جمله روش هایی که استفاده می کنند، روش تحقیق کاربردی است.
- روانشناس بالینی: در این حرفه معمولاً از تحقیقات کاربردی جهت درمان اختلالات روح و روان انسان ها استفاده می شود.
- تحلیلگر بازار: افرادی که در این حرفه مشغول به فعالیت هستند، معمولاً بسیار نکته سنج می باشند، چرا که نیاز است روند بازار و رفتار مصرف کنندگان را در برهه های زمانی مختلف مورد بررسی قرار دهند.
چند مثال برای بیان تفاوت تحقیق بنیادی و کاربردی
تحقیق بنیادی و کاربردی در طیف وسیعی از علوم به کار گرفته می شود. در این بخش قصد داریم چند نمونه برجسته از تحقیق بنیادی و کاربردی را در اختیارتان قرار دهیم تا به شما در شناخت هرچه بهتر تفاوت های تحقیق بنیادی و کاربردی کمک کنیم.
نمونه موضوعات در تحقیق بنیادی
- عوامل ایجاد کننده بیماری سرطان چیست؟
- آیا استفاده از رژیم گیاه خواری با زندگی سالم تر همراه است؟
- آیا ضرب سکه می تواند به طور کلی بر طبیعت تاثیر بگذارد؟
- چگونه می توان سیستم های حکومتی را بهبود بخشید؟
- طریقه رشد درختان بلوط به چه شکل است؟
- تاثیرات افزایش استرس و اضطراب در پرخاشگری را مورد بررسی قرار دهید
- تاثیر مصرف دخانیات بر مغز انسان را بررسی کنید
- در مورد دی ان ای اعضای بدن انسان تحقیق کنید
نمونه موضوعات در تحقیق کاربردی
- چگونه دانشجویان را برای تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد و دکترا ترغیب کنیم؟
- ساده ترین روش جهت تشخیص بیماران مبتلا به اوتیسم چیست؟
- چگونه می توان راه درمان سریع دندان درد را در افراد پیدا کنیم؟
- چگونه از خارش ناشی از نیش حشرات جلوگیری کنیم؟
- جستجوی روش های رعایت یک رژیم غذایی بدون گلوتن با کمترین هزینه
- برای سالم نگه داشتن لاستیک خودرو در برهه زمانی طولانی چه باید کرد؟
- بهترین روش برای درمان بیماران مبتلا به بی خوابی شدید چیست؟
- بهترین راه برای تجزیه و تحلیل روش های بازاریابی جهت جذب نمودن دانشجویان به دانشگاه های مختلف
سفارش تحقیق بنیادی و کاربردی با 25% تخفیف
جمع بندی
تحقیق بنیادی و کاربردی، دو نوع روش تحقیق متفاوتی هستند که هر کدام دارای ساختار منحصر به فرد خویش می باشند. روش تحقیق کاربردی جهت ارائه راهکارهای مرتبط با مسائل یا مشکلات مختلف مورد استفاده قرار می گیرد. روش تحقیق بنیادی جهت تولید علم و دانش جدید در یک زمینه بکار گرفته می شود. درک تفاوت تحقیق بنیادی و کاربردی برای محققان، دانشجویان و صاحبان مشاغل مختلف بسیار مهم است، چرا که بدین شکل می توانند منابع مختلفی را به پروژه تحقیقاتی خود اختصاص دهند.
در این مقاله جنبه های مختلف تحقیق بنیادی و کاربردی را مورد بررسی قرار دادیم و به بیان تفاوت تحقیق بنیادی و کاربردی پرداختیم. امیدواریم اطلاعات ارائه شده مفید واقع گردد. همچنین در صورت نیاز به دریافت مشاوره در زمینه انجام انواع تحقیق می توانید با کارشناسان ما در موسسه دانشجو پروژه تماس حاصل فرمایید.
منابع
سوالات متداول در رابطه با تفاوت روش تحقیق بنیادی و کاربردی
بله روش جمع آوری داده ها در هر نوع تحقیق دارای تشابهاتی می باشد. از جمله انجام مصاحبات مختلف، نظرسنجی، تهیه و تنظیم پرسشنامه و … موارد مشابهی هستند که در جمع آوری داده ها مورد استفاده قرار می گیرند.
تحقیق بنیادی در واقع پایه و اساس روش های تحقیق دیگر است. بدین شکل که هرگاه محقق قصد شروع یک تحقیق درباره موضوع خاصی را داشته باشد، از روش تحقیق بنیادی استفاده می کند. مهم ترین هدف از به کارگیری این روش در واقع تولید علم و دانش و ایده های نوین در یک زمینه خاص می باشد.
روش تحقیق کاربردی یک روش عملی است؛ بنابراین، محققان باید در حوزههای مختلف آزمایشات و تجزیه و تحلیلهای گوناگونی را بر روی مسائل انجام دهند تا یافتههای خود را به مخاطبان ارائه دهند و در نتیجه منابع مالی کافی را به پروژههای تحقیقاتی خود اختصاص دهند.
تیم تحریریه دانشجو پروژه از دانشجویان و فارغ التحصیلان دانشگاه های برتر ایران تشکیل شده است و بیش از 10 سال است که در زمینه آموزش، مشاوره و انجام انواع پروژه های دانشجویی فعالیت دارد.