رفرنس دهی در پروپوزال

انجام رفرنس نویسی جز اصول ضروری انجام پروپوزال ارشد و دکتری و دیگر متون تحقیقی به شمار می رود. رفرنس، مجموعه ای از جزئیات درباره یک منبع است که هنگام نوشتن متن پروپوزال مورد استفاده قرار می گیرد. نحوه رفرنس نویسی در پروپوزال چه در داخل متن و چه در فهرست انتها، قوانین خاص خود را دارد. 7 نکته مهم درباره نحوه رفرنس دهی در پروپوزال وجود دارد که در این مطلب به آن ها اشاره می کنیم. همچنین با 8 سبک رفرنس دهی رایج و 5 نرم افزار درج منبع آشنا خواهیم شد.

رفرنس دهی در پروپوزال
نحوه رفرنس دهی در پروپوزال

مدت زمان تخمینی مطالعه: 16 دقیقه

اهمیت نحوه رفرنس دهی در پروپوزال

در انتهای همه نمونه پروپوزال ها، بخشی با عنوان منابع اضافه می شود. افزودن این بخش الزامی است. منابع مورد استفاده در متن پروپوزال، مانند آثار دیگر محققان، کتاب ها، مقالات علمی و غیره، به طور فهرست وار در بخش منابع درج می شوند. هدف از افزودن این بخش، پرهیز از دزدی ادبی است. مخاطب می تواند با مطالعه منابع و مراجعه به رفرنس ها، بیشتر درباره موضوع پروپوزال ما اطلاعات کسب کند. همچنین مخاطب با مشاهده منابع، از صحت ادعاهای مطرح شده مطمئن می شود.

باید افزود که نحوه رفرنس نویسی در پروپوزال، چارچوب و قوانین مشخصی دارد. بدین منظور، محققان معمولا از سبک های رفرنس دهی خاصی مانند APA، هاروارد، IEEE و غیره پیروی می کنند. هر سبک، دستورالعمل های معینی دارد که الزاما باید رعایت شود. برای مثال، ترتیب مواردی چون نام مولف، نام مقاله، شماره صفحه، رفرنس دهی داخلی متن و غیره در هر سبک متفاوت خواهد بود.

برای انجام رفرنس دهی در پروپوزال به کمک نیاز دارید؟

7 نکته مهم برای رفرنس دهی در پروپوزال

رفرنس دهی، همزمان با نوشتن متن پروپوزال و هنگام استفاده از ایده ها، یافته ها یا نقل قول از دیگر محققان انجام می شود. برخی دانشجویان، رفرنس نویسی را به صورت لحظه آخری و پس از تکمیل متن انجام می دهند، اما این کار بسیار وقت گیر و کلافه کننده است. رفرنس نویسی در پروپوزال در 2 بخش، یکی در داخل متن و دیگری در فهرست منابع، انجام می گیرد. رفرنس دهی می تواند به صورت دستی یا با استفاده از نرم افزارهای رفرنس دهی باشد.

1- انتخاب سبک رفرنس دهی

انتخاب سبک رفرنس دهی بر اساس عوامل گوناگون امکان پذیر است. در بیشتر مواقع، به ویژه هنگام انجام پروژه های دانشجویی، استاد، دانشگاه یا سازمان مربوطه، استفاده از سبک رفرنس دهی خاصی را اجباری می کنند. در این مواقع، فرد می بایست از قوانین دانشگاه پیروی کند. اگر محقق برای نحوه انتخاب سبک رفرنس دهی خود آزادی داشته باشد، آنگاه می تواند عوامل دیگری را در نظر بگیرد.

حوزه مطالعاتی و رشته تحصیلی، در انتخاب سبک رفرنس نویسی بسیار مهم هستند. نحوه رفرنس دهی در پروپوزال در رشته های مختلف مانند مهندسی و رایانه، روان شناسی، جامعه شناسی، علوم انسانی و علوم پایه تفاوت دارد. همچنین ژورنالی که قرار است مقاله در آن چاپ شود، حائز اهمیت خواهد بود. سلیقه مخاطبان و آشنایی آن ها با یک سبک رفرنس دهی نیز می تواند مورد توجه قرار گیرد.

2- نحوه درج رفرنس ها

هنگام درج رفرنس ها، باید به فرمت کلی متن و فایل خود توجه داشته باشیم. فرمت فایل باید با نحوه رفرنس دهی همخوانی داشته باشد. فاصله پاراگراف ها، نوع فونت، اندازه فونت، هدرها و فوترها، شماره گذاری صفحات و غیره، همگی باید با دقت انجام شوند. هر رفرنس باید 2 بار و در 2 قسمت از متن قرار بگیرد: یکی در آخر متن در فهرست منابع و دیگری درون متن روبروی جمله یا عبارت مورد نظر.

اینکه دقیقا چگونه رفرنس ها را در داخل متن یا در فهرست انتهایی درج کنیم، به سبک های رفرنس دهی بستگی دارد. محل درج رفرنس داخل متن باید با دقت انجام گیرد و دقیقا مرتبط با جمله یا عبارت مورد نظر باشد.

3- پرهیز از خطاهای رایج رفرنس نویسی

اگر خطایی در رفرنس نویسی ما وجود داشته باشد، این مسئله اعتبار کار پژوهشی مان را زیر سوال می برد. به همین دلیل، هنگام درج رفرنس ها باید بسیار دقیق عمل کنیم. استفاده از بهترین نرم افزارهای رفرنس دهی مانند Mendeley و EndNote می تواند تا حد زیادی از خطاهای انسانی بکاهد. جهت رفع خطاهای احتمالی، محققان معمولا در آخر، یک بار همه رفرنس ها چک و اصلاح می کنند.

رفرنس های داخل متن باید به اندازه کافی در همه قسمت های لازم اضافه شوند و هیچ موردی جا نیفتد. حتی در مواقعی که نقل قول غیر مستقیم انجام می دهیم، درج رفرنس ضروری خواهد بود.  همچنین درج تصاویر، جدول یا نمودار از منابع دیگر بدون اجازه آن ها یا بدون ذکر منبع، کار اشتباهی است و منجر به دزدی ادبی می شود.

4- یادداشت برداری هنگام انجام پروپوزال

دانشجویان می توانند هنگام انجام پروپوزال، اطلاعات منابعی که مطالعه می کنند را یادداشت کنند. این اطلاعات شامل تاریخ انتشار، عنوان منبع، نام مولف، نام انتشارات، ژورنال و غیره می شوند. یادداشت همزمان اطلاعات منابع، باعث می شود تا در آینده و هنگام درج منابع، آن را فراموش نکنیم و کارمان سریع تر پیش برود.

5- درج رفرنس ها همزمان با نگارش پروپوزال

توصیه می شود که منابع همزمان با نوشتن پروپوزال دانشجویی در قسمت های لازم درج شوند. اگر نحوه رفرنس نویسی در پروپوزال ما به صورت لحظه آخری و یکجا باشد، این کار بسیار زمان بر و کلافه کننده خواهد بود؛ زیرا احتمالا اطلاعات منابع مورد استفاده و محل مناسب آن ها را در پایان به خوبی نخواهیم دانست. اگر رفرنس دهی در پروپوزال، همزمان با نوشتن متن پروپوزال باشد، آنگاه این کار سریع و دقیق تکمیل خواهد شد. برای کسب اطلاعات بیشتر در رابطه با نوشتن پروپوزال، آموزش چگونه پروپوزال ارشد بنویسیم را مطالعه بفرمایید.

6- استفاده از فقط یک سبک رفرنس دهی

گاه پیش می آید که دانشجویان به اشتباه از چند سبک رفرنس دهی مختلف در یک پروپوزال استفاده می کنند. این کار از نظر نحوه رفرنس نویسی در پروپوزال غلط است و باید فقط از یک سبک مناسب در تمام پروپوزال استفاده کنیم. بدین منظور، می بایست دستورالعمل های سبک رفرنس دهی مورد نظر خود را بشناسیم و فقط از قواعد همان سبک پیروی کنیم.

7- توجه به نسخه منبع

نسخه ها و ویرایش های مختلف یک منبع، ویژگی های متفاوتی دارند. بنابراین هنگام درج رفرنس می بایست حتما به نسخه یا ویرایش منبع توجه کنیم و آن را اضافه نماییم. برای مثال، شماره صفحات کتاب کیهان شناسی ویرایش اول یا ویرایش 4 تفاوت دارد و این مورد حتما باید لحاظ شود. 

روش های رفرنس دهی در پروپوزال

انتخاب سبک رفرنس دهی بیشتر بر اساس رشته تحصیلی و حوزه مطالعاتی صورت می گیرد. البته در این زمینه باید به قوانین دانشگاه یا سازمانی علمی خود نیز توجه داشته باشیم. روش های APA، MLA، شیکاگو و IEEE بیشترین کاربرد را در ایران دارند. در ادامه، با نحوه رفرنس دهی در پروپوزال مطابق با 8 سبک پرکاربرد آشنا می شویم.

روش های رفرنس دهی در پروپوزال
8 روش رفرنس دهی در پروپوزال

1- روش رفرنس دهی APA

سبک رفرنس دهی APA مخفف عبارت انجمن روان شناسی آمریکا (American Psychological Association) است. این سبک به طور گسترده در حوزه علوم اجتماعی به کار می رود. البته دیگر رشته ها و حوزه های مطالعاتی مانند مدیریت، روان شناسی، آموزش، اقتصاد، زبان شناسی و غیره نیز استفاده فراوانی از آن دارند. نسخه های 6 و 7 از APA از دیگر نسخه ها پرکاربردتر هستند. سبک رفرنس دهی APA مانند بیشتر سبک ها، از 2 بخش رفرنس داخل متن و رفرنس انتها تشکیل می شود.

نحوه رفرنس نویسی در پروپوزال به سبک APA در داخل متن به ترتیب روبرو است: ابتدا نام مولف یا مولفان و سپس سال انتشار ذکر می شود. در صورت نقل قول مستقیم، شماره صفحه نیز پس از این دو اضافه خواهد شد. این ها همگی داخل پرانتز قرار می گیرند. نحوه رفرنس دهی در انتها و زیر عنوان منابع به ترتیب شامل نام مولف یا مولفان، سال انتشار، عنوان منبع، شماره ویرایش و نام انتشارات خواهد بود.

مثال:

Smith, A. (1992). Nature vs. Nurture: The Twin Experiment. 23. The Guardian

 اسمیت، آ (1992). طبیعت در برابر تربیت: آزمایش دوقلو. 23. گاردین.

2- نحوه رفرنس نویسی در پروپوزال به سبک Harvard

سبک رفرنس دهی هاروارد با عنوان سبک رفرنس دهی پرانتزی نیز شناخته می شود. در این سبک، رفرنس ها داخل متن درون پرانتز درج می شوند. در انتهای متن پروپوزال نیز فهرست رفرنس ها بر اساس الفبا به ترتیب آورده خواهند شد. این سبک ابتدا در سال 1881 توسط ادوارد لورن مارک، پروفسور آناتومی در دانشگاه هاروارد ابداع شد. سبک هاروارد 2 یا 3 چینش دارد که عبارت اند از مولف-تاریخ، مولف-عنوان و مولف-صفحه.

سبک هاروارد از نوع مولف-تاریخ بیشتر در علوم طبیعی و علوم اجتماعی به کار می رود و مورد تایید انجمن شیمی آمریکا (ACS) و انجمن روان شناسی آمریکا (APA) قرار دارد. مدل مولف-تاریخ یا مولف-عنوان از سبک Harvard معمولا در علوم انسانی و هنر مورد استفاده قرار می گیرد و مورد تایید انجمن زبان های مدرن (MLA) قرار دارد. رفرنس دهی به سبک هاروارد در انتهای متن به ترتیب زیر است:

نام خانوادگی مولف، مخفف نام کامل مولف. (تاریخ انتشار) «عنوان مقاله»، نام روزنامه/مجله، روز و ماه انتشار، صفحات، نشانی URL یا DOI (دسترسی در تاریخ).

3- نحوه رفرنس دهی در پروپوزال به سبک IEEE

سبک IEEE مخفف عبارت موسسه مهندسان الکتریک و الکترونیک است. در این سبک، رفرنس های داخل متن به صورت عددی درون کروشه آورده می شوند. اعداد از یک آغاز شده و به ترتیب تا انتهای متن افزایش پیدا می کنند. در این سبک، رفرنس ها در انتها بر اساس ترتیب عددی و با ذکر عدد مربوطه افزوده خواهند شد. نمونه هایی از سبک رفرنس دهی IEEE داخل متن به شرح زیر هستند:

  • امیری و شاه مرادی [4] باور دارند که …
  •  محمدی [1] ثابت کرده است که …

در مورد رفرنس های انتهایی، ترتیب جزئیات از این قرار هستند: حروف اختصاری نام مولف. نام خانوادگی مولف. عنوان کتاب، نسخه ویرایش. محل انتشار. نام انتشارات، سال انتشار. اگر بخواهیم به فصل مورد نظر در کتاب اشاره کنیم، می توانیم نام فصل را پیش از ذکر نام کتاب، نسخه و صفحه، داخل گیومه ذکر کنیم. مثال IEEE برای فهرست آخر عبارت است از:

  • ک.آ. فیتزگرالد. ساده سازی مهندسی، ویرایش سوم. کمبریج: وودهد، 2012.
  • ک.آ. فیتزگرالد. «فصل 24: رباتیک، اتوماسیون و یادگیری ماشینی،» در ساده سازی مهندسی، ویرایش سوم. کمبریج: وودهد، 2012. صفحات 217-192.

4- رفرنس نویسی در پروپوزال به سبک MLA

سبک MLA متعلق به انجمن زبان مدرن در رشته های هنر و علوم انسانی بیشتر مورد استفاده قرار می گیرد. در این سبک، رفرنس های داخل متن درون پرانتز و رفرنس های انتهایی به ترتیب الفبا افزوده می شوند.

در سبک رفرنس دهی MLA، اگر نام منبع درون متن ذکر نشده باشد، رفرنس داخل متن پس از جمله به صورت (نام مولف، شماره صفحه) داخل پرانتز نوشته خواهد شد. برای مثال:

  • هنوز مشخص نیست که علت بیماری X چیست (استفنسون، 52).

اگر نام منبع یا مولف درون متن ذکر شده است، آنگاه تنها به شماره صفحه اشاره می کنیم:

  • به باور استفنسون، هنوز مشخص نیست که علت بیماری X چیست (52).

نحوه رفرنس دهی در فهرست انتهایی به سبک MLA به صورت روبرو است: نام مولف. عنوان منبع. عنوان مجله یا ژورنال یا غیره، دیگر دست اندرکاران، نسخه، جلد، نام انتشارات، تاریخ انتشار، موقعیت مکانی.

5- سبک رفرنس دهی عددی (Numerical)

در سبک عددی، برای شناسایی منبع به جای نام مولف از عدد استفاده می شود. عددها داخل براکت یا به صورت زیرنویس درون متن افزوده خواهند شد. پس از عدد، صفحه مورد نظر از منبع نوشته می شود. رفرنس ها درون منابع انتهایی نیز به ترتیب عدد هستند. ترتیب جزئیات در هر رفرنس انتهای متن از این قرار است: حروف اختصاری نام مولف، نام خانوادگی مولف. عنوان کتاب، ویرایش (دوم به بعد). مکان انتشار: انتشارات، سال، شماره صفحه. مثال های زیر قابل توجه هستند:

  • ت.ه. لمینگز. آناتومی حشرات، ویرایش سوم. نیویورک: مکگرا-هیل، 2001، ص 279-250.

6- رفرنس دهی به سبک شیکاگو

سبک Chicago در سال 1906 در دانشگاه شیکاگو ایالات متحده ابداع شد. این سبک دو روش اصلی دارد: روش مولف-تاریخ برای علوم طبیعی و اجتماعی و روش یادداشت نویسی برای علوم انسانی. در حالت نخست، منابع به صورت پرانتزی داخل متن می آیند و در حالت دوم، منابع به صورت عددی پانویس درج می شوند. نحوه رفرنس نویسی در پروپوزال به سبک شیکاگو به دستورالعمل های دانشگاه و استاد بستگی دارد.

7- نحوه رفرنس دهی به سبک ACS

سبک ACS توسط انجمن شیمی آمریکا توسعه داده شده است و معمولا برای علوم شیمی مورد استفاده قرار می گیرد. این سبک سه حالت دارد.

  • اعداد بالانویس، برای مثال: روش های ویلیامسون 3 حاکی از آن هستند که واکنش های بنزالدهید …
  • عدد پرانتزی: روش های ویلیامسون (3) حاکی از آن هستند که واکنش های بنزالدهید …
  • مولف-تاریخ: روش های استفاده شده حاکی از آن هستند که واکنش های بنزالدهید … (ویلیمسون، 2012).

اگر تعداد مولف ها دو عدد باشد، باید نام هر دو را با «و» ربط بنویسیم و سپس عدد را اضافه کنیم. برای بیش از 2 مولف، ابتدا نام مولف اول را می آوریم و برای دیگر مولف ها، از عبارت «و همکاران» استفاده می کنیم.

8- رفرنس نویسی در پروپوزال به سبک ونکوور

این سبک عموما در علوم طبیعی به ویژه در علوم پزشکی به کار می رود. رفرنس های داخل متن در سبک Vancouver به صورت عددی پرانتزی هستند (مانند (2) یا (8-5)). در انتها و زیر عنوان منابع، رفرنس ها با ترتیب عدد اضافه می شوند. نحوه رفرنس دهی در پروپوزال به سبک ونکوور از دستورالعمل های کمیته ICMJE پیروی می کند. برای منابع در فهرست آخر، ابتدا نام خانوادگی مولف، سپس حروف اختصاری نام، سپس عنوان، انتشارات و صفحات آورده خواهند شد.

رفرنس دهی در پروپوزال با نرم افزار

اگر بخواهیم رفرنس ها را به طور دستی به متن پروپوزال خود اضافه کنیم، این کار بسیار زمان بر خواهد بود. البته انجام رفرنس نویسی دستی گاه به دلیل درخواست دانشگاه یا شرایط خاص ضرورت پیدا می کند؛ اما امروزه بیشتر افراد هنگام نوشتن پروپوزال، استفاده از نرم افزارها را ترجیح می دهند. نرم افزارها به دلیل نیمه خودکار کردن فرایند رفرنس نویسی، نحوه رفرنس نویسی در پروپوزال را بسیار ساده تر و سریع تر می کنند. بهترین نرم افزارهای انجام رفرنس دهی عبارت اند از Mendeley، EndNote، Zoreto، Bibtex و RedCube Papers.

نرم افزارهای رفرنس نویسی اطلاعات مربوط به یک رفرنس را از محقق دریافت می کنند و سپس آن رفرنس را مطابق با سبک رفرنس دهی دلخواه در داخل متن و در فهرست انتهایی می افزایند. گاه کتابخانه ها و منابع آماده ای وجود دارد و محقق تنها با سرچ یک منبع می تواند آن را سریع تر اضافه کند. البته رفرنس دهی باز هم از محقق یا دانشجو زمان می گیرد. در این مواقع، موسساتی مانند دانشجو پروژه برای پذیرش سفارش انجام رفرنس نویسی، گزینه مناسبی به شمار می روند.

نرم افزارهای رفرنس دهی در پروپوزال
نرم افزارهای رفرنس نویسی پروپوزال

جمع بندی

جهت انتخاب سبک رفرنس نویسی، می بایست پیش از هر چیز به دستورالعمل های دانشگاه یا سازمان علمی خود توجه کنیم. همچنین رشته تحصیلی و حوزه مطالعاتی ما بر نحوه رفرنس دهی در پروپوزال و انتخاب سبک اثر می گذارد. رفرنس های پروپوزال در 2 بخش داخل متن و فهرست منابع افزوده می شوند. 8 سبک رفرنس دهی رایج شامل APA، هاروارد، IEEE، MLA، سبک عددی، شیکاگو، ACS و سبک ونکوور هستند.

در این مقاله سعی کردیم شما را با نحوه و انواع روش های رفرنس دهی در پروپوزال آشنا کنیم. امیدواریم این مقاله برای شما مفید باشد. اگر همچنان برای رفرنس نویسی پروپوزال به راهنمایی نیاز دارید و یا قصد دارید رفرنس نویسی پروپوزال خود را برون سپاری کنید، همین حالا می توانید با کارشناسان ما تماس حاصل فرمایید و یا سفارش رفرنس نویسی را در سایت ثبت فرمایید.

25% تخفیف ویژه برای سفارش پروپوزال در دانشجو پروژه

سوالات پرتکرار

نحوه رفرنس نویسی در پروپوزال چگونه است؟

انجام رفرنس نویسی به دو صورت دستی یا نرم افزار ممکن است. جهت رفرنس نویسی، باید ابتدا مشخصات منبعی که در پروپوزال خود استفاده می کنیم را بنویسیم. این مشخصات شامل نام مولف، عنوان مقاله، سال انتشار، شماره صفحه و غیره می شوند. سپس این اطلاعات مطابق با سبک رفرنس دهی در داخل متن و در انتها اضافه خواهند شد.

مهم ترین نکات رفرنس دهی در پروپوزال چه هستند؟

رفرنس دهی باید هنگام نوشتن متن پروپوزال به طور همزمان انجام شود و این کار نباید برای بعد از تکمیل متن به تعویق بیفتد. همه ایده هایی که از منابع دیگر برداشته شده اند، چه به طور غیر مستقیم و چه غیر مستقیم، نیاز به رفرنس نویسی دقیق دارند، وگرنه مشکل دزدی ادبی پیش می آید. تنها استفاده از یک سبک رفرنس دهی مجاز است.

بهترین نرم افزارهای رفرنس نویسی کدامند؟

مندلی، اندنوت، زورتو و بیبتکس، پراستفاده ترین نرم افزارهای رفرنس دهی در ایران و جهان هستند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *